سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

ارزیابی انواع باکتری های افراطی پسند بر عملکرد ذرت و عناصر ریزمغذی تحت تنش شوری و قلیائیت خاک

نویسندگان :

مهرنوش اسکندری تربقان¹ غلامحسین خلیلی طربقه²

1- دانشگاه فردوسی مشهد 2- دانشگاه فردوسی مشهد

کلمات کلیدی :

اگزوپلی ساکارید،ذرت فوق شیرین،شورقلیاپسندها،عناصر ریز مغذی

چکیده :

هدف: ریزجاندارانی را كه قادر به زیستن در محیط هایی با دماي بالا و پايين، pH قليايي و اسيدي، فشار هيدروستاتيك و غلظت زیاد نمك هستند، اصطلاحاً افراطی پسند (اكسترموفيل) مي نامند. این مطالعه به منظور بررسی اثر سویه‌های باکتریایی بومی خراسان رضوی (ایران) (که دارای بالاترین توانایی در تولید تری ایندول استیک اسید (IAA)، حلالیت کمی فسفات‌های معدنی (PSB) و تولید اگزوپلی‌ساکاریدها (EPS) بودند) بر عملکرد کل (دانه و زیست توده)، اجزای عملکرد و غلظت عناصر ریزمغذی ذرت فوق شیرین (رقم الیکا) در سال 1403 انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه در سه آزمایش فاکتوریل مجزا در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی (RCBD) در کرت هایی به ابعاد یک مترمربع اجرا گردید. هر آزمایش شامل دو عامل 1) سه گروه باکتری (شورپسند، قلیاپسند و شورقلیاپسند) و 2) سه سویه بومی از هر گروه به همراه دو شاهد مختلف (محیط کشت عاری از باکتری؛ و آب به تنهایی) در نه تکرار در شرایط شوری و قلیائیت خاک در مزرعه بود. یافته‌های پژوهش: میانگین غلظت تولید IAA، PSB و EPS برای سویه های شورپسند به ترتیب (55/74، 54/44 میلی گرم در لیتر و 27/29 میکرومولار در لیتر)، قلیاپسندها (50/1390، 65/135 میلی گرم درلیتر و 12/19 میکرومولار) و برای شورقلیاپسندها (به ترتیب 97/256 و 66/41 میلی گرم در لیتر و 79/99 میکرومولار درلیتر) به دست آمد. همچنین نتایج نشان داد که عملکرد کل و اجزای آن به ترتیب در گروه شورپسندها با میانگین 443/2 کیلوگرم در متر مربع و شورقلیاپسندها با میانگین ارتفاع بوته 32/104 سانتی متر و قطر 27/14سانتی متر بیش ترین مقدار بودند. با این حال، باکتری های قلیاپسند در جذب آهن (4/145 میلی گرم درکیلوگرم) و منگنز (6/34 میلی گرم درکیلوگرم) نسبت به دو گروه باکتری دیگر برتری داشتند. در میان سویه های شورپسند، سویه H22 اجزای عملکرد و غلظت عناصر ریزمغذی بالاتری را نشان داد، در حالی که سویه H5 عملکرد کل بیش تری داشت. کارایی سویه های قلیاپسند به اندازه دو گروه دیگر بالا نبود، که احتمالاً به دلیل غلظت سدیم ناکافی در خاک بود. با این حال، سویه A14 عملکرد کل بالاتری (245/2 کیلوگرم در متر مربع) نسبت به سایر سویه‌های قلیاپسند داشت. در میان سویه های شورقلیاپسند، HA9 و HA8 به ترتیب بیش ترین عملکرد کل و اجزای عملکرد ذرت را به خود اختصاص دادند. همچنین بیش ترین غلظت آهن و مس در سویه HA8 با 4/2 و 3/33 درصد افزایش نسبت به شاهد مشاهده شد. غلظت منگنز و روی با تلقیح سویه ها نسبت به شاهد کاهش یافت، اما کم ترین کاهش در سویه HA7 به ترتیب با 6/18 و 5/1 درصد کاهش نسبت به شاهد مشاهده گردید. تعداد شاخه های جانبی، برگ ها و ارتفاع ساقه در گروه شورقلیاپسندها و سویه HA9 حداکثر بود. با این حال، حداکثر میانگین عملکرد کل ذرت در سویه شورپسند H5 با 879/3 کیلوگرم در متر مربع و به دنبال آن سویه شورقلیاپسند HA8 با 825/2 کیلوگرم در متر مربع مشاهده شد. بین حداکثر (HA8) و حداقل (A11) عملکرد کل ذرت 7/2 کیلوگرم اختلاف مشاهده شد. بیش ترین غلظت آهن (158 میلی گرم درکیلوگرم)، منگنز (35 میلی گرم در کیلوگرم)، روی (76 میلی گرم در کیلوگرم) و مس (16 میلی گرم در کیلوگرم) به ترتیب در سویه های A16، A14، H5 و HA8 به دست آمد. نتیجه‌گیری: به طورکلی، میانگین اجزای عملکرد و غلظت عناصر ریزمغذی در گروه شورقلیاپسندها و میانگین عملکرد کل ذرت در گروه شورپسندها بیش تر بود. عملکرد کل پایین تر ذرت در سویه‌های شورقلیاپسند احتمالاً به دلیل شوری خاک بالاتر (1/34 دسی زیمنس بر متر) آن در مقایسه با سویه‌های شورپسند (5/12 دسی زیمنس بر متر) بود.