سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

ارزیابی اثرات زیست محیطی توسعه سامانه‌های نوین آبیاری از دیدگاه بهره‌برداران(نمونه موردی: دشت جیرفت)*

نویسندگان :

شاپور کوهستانی بهرآسمان¹ علی شهدادی²

1- دانشگاه جیرفت 2- دانشگاه جیرفت

کلمات کلیدی :

سامانه‌های نوین آبیاری،اثرات زیست‌محیطی،توان اکولوژیکی،دشت جیرفت

چکیده :

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات زیست محیطی سامانه های نوین آبیاری در دشت جیرفت صورت گرفت. گردآوری داده‌ها با استفاده از روش‌های اسنادی-میدانی و تکنیک‌های کمی و کیفی با ابزار پرسشنامه و روش نمونه‌گیری پژوهش کیفی هدفمند با 217 نفر از بهره‌برداران سامانه‌های نوین آبیاری در دشت جیرفت انجام شد. نتایج نشان داد: از دیدگاه بهره‌برداران استفاده از سامانه‌های نوین آبیاری اثرات زیر را بر شاخص‌های زیست‌محیطی این دشت داشته است: کشت محصول متناسب با اقلیم؛ کاهش استفاده از سموم و کودها؛ کاهش پساب کشاورزی؛ سرعت رشد محصولات؛ افزایش کیفیت محصولات؛ کاهش علف‌های هرز؛ کاهش اثر خشکسالی در مزرعه/باغ؛ کاهش اثر سرما در مزرعه/باغ؛ افزایش مقاومت محصولات در مقابل آفت‌ها و…؛ کاهش هدر رفت آب؛ بهبود و افزایش امنیت غذایی(تنوع و دسترسی مناسب‌تر به موادغذایی مورد نیاز)؛ بهبود سلامتی کشاورزان و روستاییان؛ افزایش طول عمر کشاورزان و روستاییان؛ استفاده پایدار از خاک و آب؛ صرفه جویی آب نسبت به قبل؛ حفظ و نگهدای خاک. اجرای سامانه با نقاط ضعفی چون: توسعه سطح زیرکشت یا مدت زمان بهره‌برداری از منابع آب و خاک در طول سال منجر به کاهش توان اکولوژیکی خواهد شد. عمده بهره‌برداران و استفاده‌کنندگان از سامانه‌های نوین آبیاری، خرده مالک(حدود 75درصد پاسخگویان کمتر از 3 هکتار در هر نوع کشت دارند) هستند این امر به لحاظ کشاورزی پایدار در مقایسه با سیستم‌های کشاورزی کلان آسیب‌پذیرتر است. با توجه به یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه‌گرفت که: توسعه سامانه‌های نوین آبیاری در دشت جیرفت بر شاخص‌های زیست‌محیطی اثر مثبت دارد. در همین راستا پیشنهاد می‌شود با رفع موانع توسعه این سامانه‌ها در کشاورزی، برنامه‌ریزی جهت دست‌یابی به توسعه کشاورزی متناسب با توان اکولوژیکی دشت صورت پذیرد.