سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

تحلیل عوامل موثر بر مشارکت جوامع محلی در مناطق حفاظت شده: مرور سیستماتیک

نویسندگان :

الهام احمدی فرد¹ اسماعیل کرمی دهکردی²

1- دانشگاه تربیت مدرس 2- دانشگاه تربیت مدرس

کلمات کلیدی :

مشارکت جوامع محلی،عوامل موثر بر مشارکت،موانع مشارکت،مناطق حفاظت شده

چکیده :

هدف: از آنجایی که توجه به تأثیرات انسانی در حیات طولانی مدت ذخایر جنگلی و مناطق حفاظت‌شده اهمیت کلیدی در سطوح ملی، منطقه‌ای و محلی دارند، روابط با مردم محلی که در نزدیکی این مناطق حفاظت‌شده زندگی می‌کنند از اهمیت بالایی برخوردار است. بررسی عوامل موثر بر مشارکت برای سیاست‌گذاران و مقامات اجرایی از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا توجه به این عوامل و جلوگیری از وقوع آن‌ها سبب افزایش سطح مشارکت ذینفعان خواهد شد. روش کار: این یک مطالعه سیستماتیک است که مقالات منتشرشده بین سال‌های 1401-1373 (2023-1995 میلادی) از پایگاه های Magiran, SID, Science Direct, Google Scholar مورد بررسی قرار گرفتند و جهت بررسی از کلمات کلیدی عوامل موثر بر مشارکت، موانع مشارکت، مناطق حفاظت شده در منابع فارسی و در منابع انگلیسی از Factors affecting participation, barriers to participation, Protected areas استفاده شد. پس از ارزیابی کیفیت مقالات، 11 مقاله واحد شرایط شناخته شد و به مطالعه وارد شدند. یافته‌ها: مطالعات مختلف عوامل موثر بر مشارکت را در 4 بعد اجتماعی، اقتصادی، محیطی و مدیریتی تقسیم‌بندی نموده‌اند. در برخی از مطالعات عامل آموزشی و در بعضی دیگر عامل سیاسی، برخی به عامل انسانی و برخی به عوامل طراحی و اجرایی یا برنامه‌ریزی نیز اشاره نموده‌اند. در این مطالعه، عوامل در 5 بخش شامل «عوامل اجتماعی»، «خصوصیات فردی»، «عوامل اقتصادی»، «عوامل ترویجی-آموزشی» و «عوامل مدیریتی، برنامه‌ریزی و یا طراحی و اجرا» مورد بررسی قرار گرفته است. از مهمترین عوامل اجتماعی، اعتماد و ادراکات جامعه محلی است. مهمترین عامل آموزشی، آگاهی زیست محیطی جوامع محلی از طریق آموزش می‌باشد. از مهمترین عوامل مدیریتی می‌توان به تمرکز قدرت تصمیم‌گیری در مرکز اشاره نمود. از مهمترین عوامل اقتصادی می‌توان، به صرفه بودن پروژه‌ها و ایجاد انگیزه برای مردم و از ویژگی‌های شخصیتی-فردی سن، تحصیلات، تجربه و جنسیت اشاره نمود. مسیرهای تحقیقات آینده: عوامل موثر بر مشارکت که شامل عوامل محدودکننده و یا پیش‌برنده مشارکت می‌باشند، در مطالعات مختلف از منظر کارشناسان و یا جوامع محلی مورد نقد و بررسی قرارگرفته‌اند که نظرات کارشناسان و جوامع محلی در برخی موارد سازگار و در برخی موارد متناقض می‌باشد که این اختلافات حاکی از آن است که علاوه بر نظرات کارشناسان، سیاست‌گذران بایستی نظرات کنشگران محلی را در این زمینه درنظرداشته باشند و مورد بررسی قرار دهند. نتیجه‌گیری: در مجموع، مي‌توان اين گونه بيان كرد، بیشترین فراوانی در بین مطالعات بررسی شده مربوط به شاخص اجتماعی و آموزشی است. نبود آگاهی جامعه محلی از مزایای پروژه‌های منابع طبیعی سبب عدم مشارکت آنان در این فعالیت‌ها خواهد بود. نبود ارتباط جامعه محلی با بخش اجرایی پروژه‌های حفاظت سبب بی‌اعتمادی و عدم درک آنان از این پروژه‌ها می‌گردد. بر اين اساس، توجه و تاكيد بر موضوع اعتمادسازي و افزايش ميزان اعتماد اجتماعي، به اداره كل منابع طبيعي و آبخيزداري، در فرايند اجرا و موفقيت پروژه‌ها، نقش بسزايي دارد.