سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

تأثیر تنش شوری ناشی از تغییرات اقلیمی بر میزان کلروفیل برگ، هدایت روزنه‌ای و کربوهیدرات‌های محلول در ارقام مختلف گندم نان (Triticum aestivum L.)

نویسندگان :

میترا جباری¹ نفیسه مهدی نژاد² خالد سلیمی³

1- دانشگاه سراوان 2- دانشگاه زابل 3- دانشگاه سراوان

کلمات کلیدی :

مقاومت به شوری،متابولیسم گیاهی،فتوسنتز،تنش‌های محیطی

چکیده :

تغییرات اقلیمی و افزایش شوری خاک‌ها از چالش‌های مهم جهانی هستند که تأثیرات منفی قابل توجهی بر تولید محصولات زراعی، به‌ویژه گندم، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین غلات جهان، دارند. این پژوهش به‌منظور بررسی پاسخ فیزیولوژیک و بیوشیمیایی دوازده رقم گندم نان در مرحله چهار برگی تحت تنش شوری انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. گیاهان در شرایط هیدروپونیک با محلول غذایی هوگلند کشت شدند و تیمارهای شوری (۱۰۰، ۲۰۰ و ۳۰۰ میلی‌مولار کلرید سدیم) به‌تدریج اعمال شدند. محتوای کربوهیدرات، هدایت روزنه‌ای و کلروفیل در مرحله چهار برگی اندازه‌گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر رقم، سطوح شوری و اثر متقابل رقم × شوری بر کلیه صفات در سطح احتمال ۱% معنی‌دار بود. برخی ارقام مانند شیراز در سطوح بالای شوری افزایش محتوای کربوهیدرات را نشان دادند، که احتمالاً ناشی از تجمع ترکیبات محلول به‌عنوان مکانیسم دفاعی گیاه است. کاهش هدایت روزنه‌ای و محتوای کلروفیل در سطوح بالای شوری نشان‌دهنده آسیب‌پذیری گیاهان به تنش شوری بود. ارقامی مانند الوند و هیرمند در شرایط شاهد عملکرد بهتری داشتند، اما در سطوح بالای شوری کاهش معنی‌داری در صفات نشان دادند. این مطالعه نشان می‌دهد که تنوع ژنتیکی بین ارقام می‌تواند در برنامه‌های به‌نژادی برای توسعه ارقام متحمل به شوری مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به تغییرات اقلیمی و افزایش سطح شوری خاک‌ها، توسعه ارقام متحمل و استفاده از روش‌های مدیریتی نوین برای بهبود عملکرد گندم و امنیت غذایی ضروری است.