سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

بررسی تمایل کشاورزان حوزه غرب جازموریان نسبت به بذرهای اصلاح‌شده با مقاومت به تنش‌های محیطی

نویسندگان :

محسن عادلی ساردوئی¹ محمد خداوردیزاده²

1- University of Jiroft 2- دانشگاه ارومیه

کلمات کلیدی :

بذرهای مقاوم به خشکی،پذیرش،کشاورزی پایدار

چکیده :

هدف: در سال‌های اخیر، تغییرات اقلیمی و افزایش تنش‌های زیستی و غیرزیستی مانند خشکسالی، گرما، شوری خاک و بیماری‌های گیاهی، تولید محصولات کشاورزی را با تهدید مواجه کرده است. اگر چه تحقیقات پیشین نشان داده‌اند که بهره‌گیری از بذرهای اصلاح‌شده می‌تواند نقش کلیدی در کاهش اثرات مخرب تغییرات اقلیمی، افزایش درآمد و پایداری در بخش تولید کشاورزی داشته باشد، عدم پذیرش کشاورزان به عنوان جامعه هدف همواره یک عامل بازدارنده تولید در سطح ملی و منطقه ای محسوب شده است. پذیرش این بذرها توسط کشاورزان نیازمند بررسی دقیق عواملی همچون سطح آگاهی، هزینه‌های اقتصادی و سیاست‌های حمایتی دولت است. از اینرو تحقیق حاضر با هدف بررسی تمایل کشاورزان حوزه غرب جازموریان نسبت به بذرهای اصلاح‌شده با مقاومت به تنش‌های محیطی انجام شده است. مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و با استفاده از روش پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری این مطالعه شامل کشاورزان حوزه غرب تالاب جازموریان می‌باشد که به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شده‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته بوده است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌های آماری مناسب استفاده شده است. در طراحی پرسشنامه، سؤالاتی در زمینه آگاهی کشاورزان نسبت به بذرهای اصلاح‌شده، تجربه‌های پیشین، موانع استفاده و انتظارات از این فناوری مطرح گردید. همچنین، برای اعتبارسنجی پرسشنامه، از نظرات کارشناسان کشاورزی و اساتید دانشگاهی استفاده شده است. روش تحلیل داده‌ها شامل تحلیل توصیفی و استنباطی بوده و از آزمون‌های آماری همچون تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی برای بررسی تأثیر عوامل مختلف بر تمایل کشاورزان استفاده شده است. نتایج: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سطح آگاهی کشاورزان درباره بذرهای اصلاح‌شده متوسط به بالا است. همچنین، کشاورزانی که تجربه استفاده از این بذرها را داشته‌اند، رضایت بیشتری نسبت به عملکرد و بازدهی آن‌ها نشان داده‌اند. با این حال، چالش‌هایی مانند قیمت بالای بذرهای اصلاح‌شده، محدودیت در توزیع و عدم حمایت کافی دولت، از مهم‌ترین موانع پذیرش این فناوری در بین کشاورزان محسوب می‌شوند. به طور مشخص، 73 درصد از کشاورزان اعلام کرده‌اند که در صورت کاهش هزینه‌های مربوط به خرید بذرهای مقاوم به خشکی، تمایل بیشتری برای کاشت آنها در مزارع خود دارند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که از جمله عوامل کلیدی تعیین‌کننده تمایل به پذیرش بذرهای فوق، دسترسی به فناوری، سن و سطح تحصیلات، دسترسی به خدمات ترویجی و اطلاعات تغییرات آب و هوا است. همپنین مشخص شد که سطح درآمد خانوار نقش مهمی در تمایل به پذیرش بازی می‌کند که دلالت بر محدودیت‌های سرمایه ای برای پذیرش بذرهای مقاوم به خشکی دارد. از این رو، پذیرش این فناوری برای کشاورزان فقیر مقدور نیست. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های این تحقیق، به نظر می‌رسد که افزایش آگاهی کشاورزان نسبت به مزایا بذرهای مقاوم به خشکی، ارائه تسهیلات مالی، توسعه برنامه‌های حمایتی و بهبود دسترسی به بذرهای فوق می‌تواند منجر به افزایش تمایل کشاورزان به استفاده از این فناوری شود. پیشنهاد می‌شود که نهادهای مرتبط با بخش کشاورزی، دوره‌های آموزشی و حمایت‌های مالی بیشتری برای ترویج این بذرها ارائه دهند. همچنین، ایجاد تعاونی‌های کشاورزی و گسترش شبکه‌های توزیع بذرهای اصلاح‌شده می‌تواند موانع موجود را کاهش دهد. بهبود دسترسی به اطلاعات در مورد تغییرات آب و هوا و فناوری سازگاری موجود، دسترسی به موقع به فناوری، و بهبود دسترسی به اعتبار، به ویژه برای خانوارهای کشاورزی با درآمد کمتر می تواند مفید باشد.