سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

مدیریت و توسعه رویشگاه گیاه دارویی باارزش Zataria multiflora Boiss. در جنوب استان کهگیلویه و بویراحمد

نویسندگان :

وحید کریمیان¹

1- استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج

کلمات کلیدی :

توسعه رویشگاه،آویشن شیرازی،جوامع محلی،مراتع خشاب

چکیده :

مقدمه و هدف: آویشن شیرازی (Zataria multiflora Boiss.) به عنوان یک گیاه دارویی بومی، از دیرباز در استان کهگیلویه و بویراحمد به اسم اوریشُم گرمسیری مورد استفاده قرار می گیرد. به دلیل خواص دارویی متعدد جایگاه ویژه‌ای در طب سنتی و صنایع دارویی دارد. برداشت بی‌رویه و خشکسالی‌های اخیر، جمعیت این گیاه را تهدید کرده و در معرض انقراض قرار داده است، لذا مدیریت و توسعه رویشگاه‌های Z. multiflora از اهمیت بسزایی برخوردار است. یافته ها: بررسی های میدانی محقق در عرصه های طبیعی اطراف شهرستان گچساران واقع در جنوب استان کهگیلویه و بویراحمد نشان می دهدZ. multiflora گیاهی کاربردی در بین مردم این منطقه می باشد که برای مصارف گوناگون دارویی بصورت های دمنوش، داروهای پودری و ترکیبی، جهت طبخ دادن و معطر کردن غذا و غیره مورد استفاده قرار می گیرد. استفاده زیاد این گیاه بین مردم محلی و همچنین برداشت به جهت فروش باتوجه به قیمت مناسب آن در بازار منجر به بهره برداری غیر اصولی این گیاه در مراتع مذکور توسط افراد مختلف طی مراحل اولیه فنولوژی و ریشه کن کردن گیاه شده است، به طوریکه تک پایه های این گیاه فقط در قسمت های صخره ای و صعب العبور ارتفاعات یافت می شود (شکل، 1). شکل1، تصویر گیاه و رویشگاه اوریشُم گرمسیری در ارتفاعات مراتع خشاب گچساران جهت گیری ها برای پژوهش های آینده: نخستین قدم در راستای حفظ و توسعه رویشگاه گیاهان شناخت دقیق از وضعیت فعلی از جمله تعیین پراکنش دقیق گیاه در منطقه، ارزیابی تراکم و سلامت رویشگاه‌، شناخت خواهش های اکولوژیک، بررسی عوامل تهدیدکننده و شناسایی جوامع محلی ذینفع است. پس از شناخت وضعیت موجود، تدوین یک برنامه جامع مدیریت و توسعه رویشگاه‌ گیاه با در نظر گرفتن شرایط اکولوژیک مساعد جهت رشد موفقیت آمیز و رسیدن به مواد موثره قابل قبول ضروری است. نتیجه گیری: جهت مدیریت رویشگاهZ. multiflora می بایست اقدامات لازم برای کنترل برداشت بی‌رویه، مدیریت و حفاظت از رویشگاه‌ و ترویج روش‌های کشت و اهلی‌سازی گیاه که می تواند فشار بر رویشگاه‌های طبیعی را کاهش دهد و به تامین نیاز بازار کمک کند. ایجاد و توسعه رویشگاه آویشن شیرازی با مشارکت جوامع محلی می‌تواند منبع درآمد پایداری برای آنها ایجاد کند و منجر به حفظ رویشگاه‌ این گیاه باارزش شود. شکل1، تصویر گیاه و رویشگاه اوریشُم گرمسیری در ارتفاعات مراتع خشاب گچساران جهت گیری ها برای پژوهش های آینده: نخستین قدم در راستای حفظ و توسعه رویشگاه گیاهان شناخت دقیق از وضعیت فعلی از جمله تعیین پراکنش دقیق گیاه در منطقه، ارزیابی تراکم و سلامت رویشگاه‌، شناخت خواهش های اکولوژیک، بررسی عوامل تهدیدکننده و شناسایی جوامع محلی ذینفع است. پس از شناخت وضعیت موجود، تدوین یک برنامه جامع مدیریت و توسعه رویشگاه‌ گیاه با در نظر گرفتن شرایط اکولوژیک مساعد جهت رشد موفقیت آمیز و رسیدن به مواد موثره قابل قبول ضروری است. نتیجه گیری: جهت مدیریت رویشگاهZ. multiflora می بایست اقدامات لازم برای کنترل برداشت بی‌رویه، مدیریت و حفاظت از رویشگاه‌ و ترویج روش‌های کشت و اهلی‌سازی گیاه که می تواند فشار بر رویشگاه‌های طبیعی را کاهش دهد و به تامین نیاز بازار کمک کند. ایجاد و توسعه رویشگاه آویشن شیرازی با مشارکت جوامع محلی می‌تواند منبع درآمد پایداری برای آنها ایجاد کند و منجر به حفظ رویشگاه‌ این گیاه باارزش شود.