سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

نقش قارچ‌های میکوریز آربوسکولار همزیست گیاهان در جذب عناصر ریزمغذی

نویسندگان :

مرضیه کلاه کج¹

1- دانشگاه شهید چمران اهواز

کلمات کلیدی :

قارچ میکوریز،عناصر مغذی،همزیست،کشاورزی

چکیده :

عناصر ریزمغذی مس (Cu)، منگنز (Mn) و آهن (Fe) برای توسعه و بهره وری گیاهان زراعی ضروری هستند. از این رو، ریز مغذی ها برای رشد گیاه، هموستاز تغذیه ای و باروری ضروری هستند و بنابراین برای کشاورزی و تولید محصول حیاتی هستند. یکی از راهکارهای علمی ارائه شده برای افزایش رشد و کارایی سیستم ریشه ای گیاهان استفاده از ریز جانداران همزیست و به ویژه قارچ های میکروسکوپی منحصر به فردی به نام قارچ های میکوریزی به همراه نهاده های مناسب شیمیایی و آلی در مجاورت سیستم ریشه ای گیاهان است. قارچ های میکوریز آربوسکولار (AMF) فراوان ترین عوامل ایجاد کنندۀ همزیستی بین قارچ و گیاه در خاک به شمار می آیند و ازاین رو، اهمیت اکولوژیکی و اقتصادی فراوانی دارند. قارچ های میکوریز آربوسکولار (AMF: Arbuscular mycorrhizal Fungi) که یکی از مهمترین اجزای تشکیل دهنده ناحیه فراریشه گیاهان در بوم نظام های طبیعی است، به عنوان یک کود زیستی در کشاورزی پایدار اهمیت فراوانی دارند. این گروه قارچی با تشکیل شبکه هیفی گسترده موجب افزایش سطح تماس و سرعت جذب ریشه‎ها شده و با بالا بردن کارآیی سیستم ریشه ای در جذب آب و عناصر غذایی، رشد و عملکرد گیاه را بهبود می بخشد و میزان تحمل آن را در برابر تنش های زنده (مانند بیمارگرها و آفات) و غیرزنده (مانند تنش شوری و خشکی) افزایش می دهند. مهم ترین و عمده ترین نقش این قارچ ها، بهبود جذب فسفر از طریق گسترش هیف های قارچی و تولید اسیدهای آلی است که با تبدیل فسفر نامحلول به فرم فسفر محلول، موجب افزایش جذب آن توسط گیاه می شوند. به طور کلی، نتایج حاصل از بررسی های مختلف نشان دادند گیاهان همزیست با قارچ های میکوریز آربوسکولار به علت افزایش جذب آب و مواد مغذی و همچنین، مشارکت در مکانیسم های اجتناب از خشکی مانند انتقال فعال آب از قارچ به گیاه، کمتر تحت تأثیر تنش اکسیداتیو قرار می گیرند. به طور کلی، فسفر و عناصر غذایی کم مصرف همواره با مشکلات بیشتري در جذب توسط گیاهان زراعی مواجه هستند. این محدودیت ها به ویژه با اثرات آنتاگونیستی فسفر بالا در ممانعت از جذب روي و یا مقدار منگنز بیشتر در ممانعت از جذب روي دو چندان نیز می شود. قارچ میکوریزا با اثر رقیق سازي و تحریک رشد ضمن کاهش جذب هر کدام از عناصر در شرایط سمیت و افزایش جذب در شرایط کمبود عنصر، اثرات آنتاگونیستی را تا حدودي تعدیل میکند.