سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

مدیریت تنش شوری در گیاه نعناع گریپ‌فروتی: ارزیابی اثر کودهای شیمیایی پوشش‌دار شده با نانوذرات کیتوزان بر ویژگی‌های تغذیه‌ای، بیوشیمیایی و عملکردی

نویسندگان :

محمد حقانی نیا¹

1- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام

کلمات کلیدی :

امنیت غذایی،تنش های محیطی،کشاورزی پایدار،گیاهان دارویی،نانوذرات

چکیده :

با توجه به اهمیت گیاه نعناع گریپ‌فروتی (Mentha suaveolens×piperita) به‌عنوان یک گیاه دارویی با ارزش اقتصادی و خواص درمانی قابل توجه، استفاده از این گیاه در کشاورزی و صنعت داروسازی در حال گسترش است. در این میان، چالش‌های محیطی نظیر شوری خاک، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک، می‌توانند اثرات منفی قابل توجهی بر رشد و کیفیت محصولات کشاورزی داشته باشند. از این‌رو، استفاده از روش‌های نوین نظیر نانوذرات به‌منظور کاهش اثرات منفی این تنش‌ها و بهبود کارایی مصرف کودهای شیمیایی، اهمیت زیادی یافته است. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات تنش شوری و کاربرد کودهای شیمیایی پوشش‌دار شده با نانوذرات کیتوزان بر صفات بیوشیمیایی، عملکرد و محتوای اسانس گیاه نعناع گریپ‌فروتی در شرایط گلخانه‌ای در ایلام، طی بهار و تابستان 1403 انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی (CRD) با چهار تکرار اجرا گردید. عامل اول تنش شوری در سه سطح (۰، 50 و 100 میلی‌مولار NaCl) و عامل دوم پنج تیمار کودی شامل عدم مصرف کود (شاهد)، کود شیمیایی کامل (NPK)، کیتوسان، نانوذرات کیتوسان و کود NPK پوشش‌داده‌شده با نانوذرات کیتوزان بود. نتایج نشان داد که تنش شوری باعث کاهش معنی دار جذب عناصر غذایی، کاهش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی، افزایش استرس اکسیداتیو و کاهش عملکرد ماده خشک و محتوای اسانس نعناع گریپ فروتی شد. با این حال، استفاده ازNPK پوشش‌دار شده با نانوذرات کیتوزان به‌طور معناداری اثرات منفی شوری را کاهش داد و موجب بهبود جذب عناصر غذایی (نیتروژن، فسفر، پتاسیم)، افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی مانند اسکوربات پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز، کاهش استرس اکسیداتیو از طریق کاهش سطح پراکسیدهیدروژن و مالون دی آلدئید، و در نهایت بهبود عملکرد ماده خشک و محتوای اسانس گردید. نتایج این مطالعه علاوه بر تأیید کارایی بالایNPK پوشش‌دار با نانوذرات کیتوزان در بهبود عملکرد گیاهان تحت تنش شوری، نشان‌دهنده کاهش وابستگی به کودهای شیمیایی سنتی نیز می‌باشد. این رویکرد می‌تواند به‌عنوان یک استراتژی مؤثر در جهت تأمین امنیت غذایی و پایداری کشاورزی در مناطق با تنش‌های محیطی استفاده شود.