سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

راهکارهای نوین مدیریت بهره‌وری آب در کشاورزی: استراتژی‌های بهینه‌سازی مصرف در مناطق خشک و نیمه‌خشک

نویسندگان :

مینا کاظم‌پور¹ جمال احمدآلی² جواد فرهودی³ ایمان حاجی راد⁴

1- دانشگاه تهران 2- 2- استادیار، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران 3- دانشگاه تهران 4- دانشگاه تهران

کلمات کلیدی :

آبیاری ‌میکرو،برنامه‌ریزی آبیاری،کشاورزی حفاظتی،بهره‌وری آب

چکیده :

این مطالعه به بررسی و ارائه راه کارهایی برای بهبود بهره‌وری آب (WP) در ایران، با تمرکز ویژه بر مناطق خشک و نیمه‌خشک، می‌پردازد. ایران با چالش‌های عمده‌ای همچون کمبود آب، خشک‌سالی و افزایش تقاضا برای منابع آبی و مواد غذایی مواجه است. در این میان، بخش کشاورزی به‌عنوان مصرف‌کننده اصلی آب در کشور، نیازمند بهبود بهره‌وری است تا بتواند در شرایط کمبود منابع آبی، همچنان تولیدات غذایی کافی را فراهم کند. بهره‌وری آب به‌عنوان نسبت میان ارزش محصول تولیدی و حجم آب مصرفی (شامل آب آبیاری و بارندگی) برای ارزیابی کارایی استفاده از آب در فرآیند کشاورزی مهم است. راه کارهای مختلفی برای بهبود بهره‌وری آب در کشاورزی ایران مطرح شده است. از جمله این راه کارها می‌توان به اقدامات زراعی نظیر تسطیح دقیق زمین، پرایمینگ بذر، خاک‌ورزی صفر، تنوع محصول، اصلاح الگوی کشت و استفاده از مالچ پلاستیکی زیست‌تخریب‌پذیر اشاره کرد. همچنین اقدامات آبیاری مانند آبیاری میکرو، کم‌آبیاری تنظیم‌شده و آبیاری خودکار برای مدیریت بهینه مصرف آب بسیار مؤثر هستند. در کنار این اقدامات، انتخاب ارقام زراعی با بهره‌وری آب بیشتر و استفاده از لایه‌بندی ژنوتیپ، محیط و مدیریت محصول برای بهره‌وری بیشتر از آب، به‌عنوان استراتژی‌های کلیدی به‌حساب می‌آیند. سیاست‌های قیمت‌گذاری آب نیز می‌تواند به بهینه‌سازی مصرف آب و کاهش هدررفت آن کمک کند. در نهایت، موفقیت این اقدامات بستگی به آگاهی کشاورزان از شیوه‌های نوین مدیریت آب دارد. به همین منظور، باید برنامه‌های آگاهی‌سازی برای ارتقای مهارت‌ها و دانش کشاورزان اجرا شود تا آن‌ها بتوانند بهترین شیوه‌های آبیاری و کشاورزی را در عمل به کار گیرند.