سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

بررسی میزان حساسیت بیابان¬زایی زاهدان با استفاده از مدل MEDALUS

نویسندگان :

سعید شجاعی¹

1- دانشگاه رم

کلمات کلیدی :

بیابان‌زایی،مدل MEDALUS،GIS،پوشش گیاهی،شاخص‌های محیطی

چکیده :

این پژوهش با هدف بررسی میزان حساسیت به بیابان‌زایی در منطقه زاهدان طی بازه زمانی ۲۰ ساله با استفاده از مدل MEDALUS و فناوری GIS انجام شده است. در این راستا، از تصاویر ماهواره‌ای Landsat برای استخراج پوشش گیاهی و تغییرات کاربری اراضی بهره گرفته شد. سپس چهار شاخص اصلی شامل کیفیت خاک (SQI)، کیفیت اقلیم (CQI)، کیفیت پوشش گیاهی (VQI)، و کیفیت مدیریت (MQI) بر اساس روش MEDALUS در محیط GIS محاسبه و تلفیق شدند. هر شاخص از طریق میانگین هندسی زیرشاخص‌های مرتبط محاسبه شد و سپس شاخص نهایی حساسیت بیابان‌زایی (ESAI) تولید گردید. بر اساس نقشه نهایی، منطقه به چهار کلاس حساسیت (کم، متوسط، زیاد، بسیار زیاد) تقسیم شد. نتایج نشان داد که بیش از ۴۴٪ از منطقه در کلاس‌های حساسیت «زیاد» و «بسیار زیاد» قرار دارد که بیانگر شرایط بحرانی بیابان‌زایی در زاهدان است. صحت‌سنجی مدل با استفاده از داده‌های میدانی و محاسبه ضریب کاپا (۰٫۸۱) دقت بالای مدل را تأیید کرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که استفاده از مدل MEDALUS همراه با تحلیل‌های GIS می‌تواند ابزار مناسبی برای برنامه‌ریزی و مدیریت مناطق بیابانی و مقابله با تخریب سرزمین فراهم آورد. این مدل همچنین قابلیت تعمیم به مناطق مشابه را داراست.