سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

بهینه سازی و استخراج ترکیبات فراسودمند از گیاه چوچاق جهت تولید مکمل غذایی

نویسندگان :

فاطمه هاشمی¹ محمدجواد شکوری² کیانا کبریتی³

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال 3- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

کلمات کلیدی :

استخراج بهینه،ترکیبات زیست‌فعال،چوچاق،صنایع غذایی،گیاهان دارویی

چکیده :

گیاه چوچاق (Eryngium caeruleum) یکی از گیاهان دارویی بومی شمال ایران است که به دلیل دارا بودن طیف وسیعی از ترکیبات زیست‌فعال، از جمله فلاونوئیدها، ترکیبات فنولی و آنتی‌اکسیدان‌ها، مورد توجه گسترده محققان در حوزه صنایع غذایی و دارویی قرار گرفته است. این ترکیبات زیست‌فعال دارای خواص آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی، ضدباکتریایی و تقویت‌کننده سیستم ایمنی بوده و به‌عنوان ترکیبات مؤثر در توسعه مکمل‌های غذایی و محصولات سلامت‌محور، پتانسیل بالایی دارند. در سال‌های اخیر، پیشرفت‌های فناورانه در زمینه‌ی روش‌های استخراج، مسیرهای نوینی را برای بهینه‌سازی استحصال ترکیبات زیست‌فعال از گیاهان دارویی فراهم کرده‌اند. تکنیک‌هایی نظیر استخراج با امواج فراصوت، استخراج مایکروویوی، استفاده از سیالات زیر بحرانی و بهره‌گیری از حلال‌های سبز، در مقایسه با روش‌های متداول، به افزایش راندمان استخراج، کاهش مصرف انرژی و حفظ ساختار مولکولی ترکیبات حساس منجر شده‌اند. افزون بر این، ترکیب روش‌های نوین استخراج، بهینه‌سازی پارامترهای فرآیندی و به‌کارگیری فناوری‌هایی همچون نانوذرات و آنزیم‌ها، زمینه را برای استحصال کارآمدتر و پایدارتر ترکیبات زیست‌فعال فراهم ساخته است. این مقاله مروری به بررسی جامع پیشرفت‌های اخیر در زمینه بهینه‌سازی و استخراج ترکیبات زیست‌فعال از گیاه چوچاق پرداخته و ضمن تحلیل مزایا و محدودیت‌های هر روش، کاربردهای بالقوه این ترکیبات در تولید مکمل‌های غذایی و فرآورده‌های دارویی را تبیین می‌کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند که استفاده از ترکیبات استخراج‌شده از گیاه چوچاق در غنی‌سازی محصولات غذایی، از جمله فرآورده‌های لبنی، نوشیدنی‌های عملکردی و مکمل‌های رژیمی، می‌تواند به‌عنوان جایگزینی طبیعی و ایمن برای آنتی‌اکسیدان‌ها و نگهدارنده‌های سنتزی مطرح شود.