سامانه همایش های دانشگاه جیرفت

صفحه اصلی / سومین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی کشاورزی، محیط زیست و امنیت غذایی

ارزیابی تنوع ژنتیکی صفات فنولوژیکی اکوتیپ‌های گندم دیپلوئید (Aegilops tauschii) تحت تنش خشکی

نویسندگان :

فاطمه حسینی¹ سید سعید موسوی² محمد رضا عبداللهی³

1- دانشگاه بوعلی سینا 2- دانشگاه بوعلی سینا 3- دانشگاه بوعلی سینا

کلمات کلیدی :

آژیلوپس تائوشی،تنوع ژنتیکی،تنش خشکی،ژرم پلاسم

چکیده :

گندم نان از لحاظ سطح زیر کشت و میزان تولید رتبه دوم را در بین گیاهان مختلف زراعی در سرتاسر جهان دارا می‌باشد. در سالهای اخیر تغییرات اقلیمی به واسطه‌ی تنش خشکی تأثیر منفی زیادی بر تولید محصولات کشاورزی از جمله گندم داشته است. تمرکز بر به کارگیری استراتژی های جدید برای مواجهه با شرایط نامطلوب ایجاد شده و ایجاد واریته های مقاوم جهت کشت در چنین شرایطی یکی از ملزومات اساسی در برنامه های به‌نژادی به شمار می‌آید. جهت مقابله با اين تنش و به منظور افزايش عملکرد گندم زراعي در شرايط ديم، استفاده از خويشاوندان وحشي گندم ازجمله گونه ي آژيلوپس تائوشي، به دليل داشتن تعداد زياد ژن-هاي مرتبط با مقاومت به تنش های زیستی و غیر زیستی، لازم و ضروري مي باشد. بنابراین آگاهی از تنوع موجود در آنها و همچنین حفاظت از این گونه ها به صورت انکارناپذیری در گسترش خزانه ژنی و پایه ژنتیکی ارقام جدید مؤثر بوده و میتواند ابزار مناسبی برای اصلاحگران در آینده باشد. هدف این تحقیق ارزیابی تنوع ژنتیکی برخی صفات فنولوژيکی در ده اکوتیپ مختلف -آژيلوپس تائوشي، به عنوان یکی از اجداد گندم زراعی، تحت شرايط تنش خشکی بود. در اين مطالعه تعداد ده اکوتیپ از جنس آژیلوپس تائوشی متعلق به نواحی مختلف ایران، درقالب طرح بلوک هاي کامل تصادفي با سه تکرار در طی دو دوره آزمایش و تحت شرايط تنش خشکی ارزيابي شدند. تجزيه واريانس مرکب صفات نشان داد که بين ژنوتيپ هاي آژيلوپس تائوچي از نظر تمامي صفات تفاوت معني دار0.01)>P) وجود داشت. بر اساس نتايج مقایسه میانگین، اکوتيپ وحشي آژيلوپس تائوچي A19 و A20 به عنوان مطلوب ترين و اکوتیپ های A16 ،A17 و A18 که کم ترين عملکرد را داشتند به عنوان نامطلوب ترين اکوتیپ ها تحت شرایط تنش خشکی مشخص شدند. بنابراین نتايج حاصل از تجزيه واريانس و مقايسه ميانگين ها اختلافات بين ژنوتيپ ها را آشکار کردند. همچنین اکوتيپ های مقاوم در شرايط تنش خشکی دارای مقادیر کم‌تری از صفات تعداد روزتا سنبله دهي، گرده افشاني و رسيدگي بودند. بنابراین، انتخاب برای مقادیر کم تر صفات فنولوژیک ذکر شده، بجزء صفت طول دوره پرشدن دانه، ممکن است منجر به پاسخ به گزینش و شاید بهبود عملکرد گندم در شرايط تنش خشکی در برنامه های به نژادی آتی در گندم گردد.